Cesare Battisti

Cesare Battisti Bolzano

Busto de Cesare Battisti

* Italiano vedi sotto

La sekvan tekston verkis Antonio De Salvo  okaze de la 100-a datreveno de la morto de Cesare Battisti.

“La 12-an de julio estas la datreveno de la morto (en 1916, ĝuste antaŭ unu jarcento) de la iredentisma patrioto, ĵurnalisto kaj socialista politikisto Cesare Battisti (1875-1916), Trentlandano, itallingva aŭstria civitano, li estis deputito ĉe la Parlamento de Vieno. Kiam eksplodis la unua Mondmilito, li aliĝis al la itala armeo; kaptita de la aŭstraj Kaiserjäger (montosoldatoj) estrataj de alia trentlandano, li estis procesita kaj pendumita pro ŝtatperfido en la Kastelo “del Buonconsiglio” de Trento (en la germana, Schloß Trient) hodiaŭ sidejo de la Provinca Muzeo pri Historio.

En Italio, Cesare Battisti estas konsiderata nacia heroo, kaj preskaŭ ĉiuj italaj urboj havas straton (ofte prestiĝan) dediĉitan al li; aparta kazo estas la tiel dirita “Monumento al la Venko” de Bolzano/ Bozen (en la germana, Siegesdenkmal) starigita dum la faŝisma epoko por anstataŭigi la monumenton al la falintaj aŭstraj montosoldatoj kaj celebri la italan venkon en la unua Mondmilito (kaj tial vigle kontestata de la germanlingva loĝantaro), kiu gastigas buston de Cesare Battisti kun ŝnuro ĉe la kolo, verkon de Adolfo Wildt (milanano, malgraŭ la germana nomo). Efektive, la komenca intenco estis tiu, starigi monumenton ĝuste al Cesare Battisti (la unua ŝtono estis metita la 12-an de julio 1926, en la datreveno de la ekzekuto), sed poste la dediĉo estis ŝanĝita pro la firma opozicio de la vidvino kaj de la filino (kiuj ne ĉeestis la inaŭguron, la 12-an de julio 1928, ĉar ili ne akceptis la ekspluatadon fare de la reĝimo, kontraste kun la idealoj pri paco kaj libero de la socialista edzo kaj patro).

Cesare Battisti havis intensajn kontaktojn kun la trentlandaj esperantistoj; kaj post la milito, en 1922, estis eldonita la versio en Esperanto de lia “Guida del Trentino” (Gvidlibro tra Trentino).

FEI 1921-8,kov3

Reklamo de la “Gvidlibro”, el “L’Esperanto” 1921-8;

Antonio De Salvo

*
Il 12 luglio ricorre la morte (nel 1916, esattamente un secolo fa) del patriota irredentista, giornalista e politico socialista Cesare Battisti (1875-1916), Trentino, cittadino austriaco di lingua italiana, fu deputato al Parlamento di Vienna. Allo scoppio della prima Guerra mondiale, si arruolò nell’esercito italiano; catturato dai Kaiserjäger austriaci comandati da un altro trentino, fu processato e impiccato per alto tradimento nel Castello “del Buonconsiglio” di Trento (in tedesco, Schloß Trient) oggi sede del Museo Provinciale di Storia.

In Italia, Cesare Battisti è considerato un eroe nazionale, e quasi tutte le città hanno una via (spesso prestigiosa) a lui dedicata; un caso particolare è il c.d. “Monumento alla Vittoria” di Bolzano/ Bozen (in tedesco, Siegesdenkmal) eretto in epoca fascista per sostituire il monumento ai Kaiserjäger austriaci caduti e celebrare la vittoria italiana nella prima guerra mondiale (e per questo fortemente contestato dalla popolazione di lingua tedesca), il quale ospita un busto di Cesare Battisti con la corda al collo, opera di Adolfo Wildt (milanese, malgrado il nome tedesco). In effetti, l’intenzione iniziale era quella di erigere un monumento proprio a Cesare Battisti (la prima pietra fu posta il 12 luglio 1926, nell’anniversario dell’esecuzione), ma poi la dedica fu cambiata per la ferma opposizione della vedova e della figlia (che non furono presenti all’inaugurazione, il 12 luglio 1928, poiché non accettavano la strumentalizzazione operata dal regime, in contrasto con gli ideali di pace e di libertà del marito e padre socialista).

Cesare Battisti ebbe intensi contatti con gli esperantisti trentini; e dopo la guerra, nel 1922, fu edita la versione in Esperanto della sua “Guida del Trentino” (Gvidlibro tra Trentino).

Antonio De Salvo

Malnova bildkarto en Esperanto

Bozen-fruktofoirejo Antonio De Salvo, esperantisto el Romo, sendis al ni tiun malnovan bildkarton, kiu montras la fruktofojron de Bolzano/Bozen. Plej verŝajne ĝi estis eldonita de la Esperanto-societo Bozen-Gries inter la jaroj 1912 kaj 1915. La teksto sur la dorso de la karto estas la sekva:

Bozen-Gries – turista centro kaj vintra kuracloko en belega rondvalo, en mezo de pentrindaj porfirmontegoj. Dumjara vizitado pli ol 120.000. Malnova komercurbo kun antikvaj domoj kaj stratoj. Granda fruktar- kaj vin-kulturo. Oni postulu la senpagan gvidfolion.”

Tiu interesa dokumento montras la viglecon de la Esperanto-movado en nia regiono antaŭ cent jaroj. Evidente tiam la esperantoistoj uzis Esperanton ankaŭ por alogi la turistojn el fremdaj landoj.

Nova jaro, nova registaro!

registaro* deutsch siehe unten** italiano vedi sotto

En nia provinco Sudtirolo, kun la komenco de la nova jaro 2014 komencos iom renovigita politika erao. Ankaŭ se la partioj kiuj konsistigas la novan registaron estas la samaj kiel ĝis nun, nome la sudtirola popola partio (SVP) kaj la partio demokratia (PD), oni povas atendi kelkajn renovigadojn, ĉar la ĉefreganto kaj aliaj kvar anoj de la registaro estas novuloj. Aparte interesa estas la fakto, ke kvin el la ok regantoj nome Philipp Achammer, Florian Mussner, Arnold Schuler, Martha Stocker kaj Christian Tommasini estas fejsbukaj amikoj de Esperanto-klubo. Do ni esperas, ke sub tiu registaro komenciĝos nova erao ankaŭ por la internacia lingvo, kiu siavice povos kontribui al plibonigo de lingvolernado kaj kompreniĝo inter la ĉi tie vivantaj etnaj grupoj.

Ni deziras bonan kaj sukcesan laboron al niaj amikoj kaj al la tuta registaro!

** italiano vedi sotto
In unserem Land Südtirol beginnt mit dem neuen Jahr eine etwas erneuerte politische Ära. Auch wenn die Regierungsparteien weiterhin die selben sind, nämlich die Südtiroler Volkspartei (SVP) und der Partito democratico (PD), kann man sich einige Erneuerungen erwarten, weil fünf Mitglieder der Regierung Neulinge sind. Besonders interessant ist die Tatsche, dass fünf der acht Regierungsmitglieder nämlich Philipp Achammer, Florian Mussner, Arnold Schuler, Martha Stocker und Christian Tommasini Facebook-Freunde des Esperanto-klubo sind. Wir hoffen also, dass unter dieser Regierung auch für die internationale Sprache, eine neue Ära beginnt. Diese kann dann ihrerseits dazu beitragen die Sprachenerlernung und die Verständigung zwischen den Sprachgruppen zu verbessern.

Wir wünschen unseren Freunden und der gesamten Regierung gute und erfolgreiche Arbeit!

**
Nella nostra provincia Sudtirolo con il nuovo anno inizia un era politica un po rinnovata. Anche se i partiti di governo sono gli stessi come finora, cioé la Südtiroler Volkspartei (SVP) e il Partito democratico (PD), ci si puó attendere qualche rinnovamento, perché cinque membri del governo sono nuovi. Particolarmente interessante é anche il fatto, che cinque degli otto componenti del governo, precisamente Philipp Achammer, Florian Mussner, Arnold Schuler, Martha Stocker e Christian Tommasini sono amici dell’Esperanto-klubo su facebook. Speriamo dunque, che con questo governo inizia una nuova era anche per la lingua internazionale. Questultima puó certamente contribuire a migliorare l’apprendimento delle lingue e la comprensione tra i gruppi etnici.

Auguriamo successo e buon lavoro ai nostri amici e a tutto il governo!

1913/14 – kurso de Esperanto en Bolcano

kurso_1914En la gazeto “Der Tiroler” de la 1-a de oktobro 1914 troviĝas mallonga artikolo, kiu anoncas kurson de Esperanto por komencantoj. La artikolo diras ankaŭ, ke simila kurso estis okazinta ankaŭ en la antaŭa jaro. La teksto estas la sekva:

<< Esperanto: Kiel lastjare, ankaŭ ĉijare la Societo Esperanto Bozen-Gries organizas kelkajn kursojn por komencantoj. La unua komencos je lundo, la 5-an de oktobro. Ni atentigas pri la anonco en la hodiaŭa ekzemplero.>>

oktobro 1911 – Unua delegito de UEA en Bozen-Bolzano

En la gazeto “Der Thistorioiroler” de la 26-a de oktobro 1911 troviĝas mallonga artikolo pri Universala Esperanto Asocio.

Estas interese rimarki, ke UEA estas prezentata precipe kiel societo, kiu celas faciligi internaciajn kontaktojn en kampo de ekonomio. La teksto estas la sekva:

<< La Universala Esperanto Asocio (Societo por la disvolviĝo de intarnaciaj rilatoj), kiu havas reprezentantojn en ĉirkaŭ 1000 lokoj en 44 landoj, ekde nun havas delegiton anĸaŭ por Bozen-Bolzano. La ĉefaj celoj de la societo estas alporti, per la delegito, ĉiuspecajn informojn pri komerco, industrio, laborebleco, ekpozcioj, vojaĝoj, turismo aŭ pri Esperanto mem. Same ĝi donas informojn pri nacia kaj internacia juro, patento-juro ktp kaj disponeblas organizi la disdonon de prospektoj, katalogoj kaj gvidfolioj en la plej gravaj urboj de la mondo. Por membroj la servoj estas senkostaj. Pliaj informoj donas la loka delegito Wilh. Wittek, Bozen- St. Johann 515 >>

Saluton!


La Esperanto-klubo Sudtirolo intencas kontribui al disvastigado de la internacia lingvo Esperanto kaj precipe al ĝia uzo kiel pontlingvo ankaŭ en Sudtirolo.

Der Esperanto-klubo Sudtirolo möchte zur Verbreitung  der internationalen Sprache Esperanto und besonders zu deren Verwendung als Brückensprache auch in Südtirol  beitragen.

L’ Esperanto-klubo Sudtirolo nasce con l’obiettivo di contribuire ad una maggiore diffusione della lingua internazionale Esperanto e ad un suo uso come lingua ponte anche in Sudtirolo.

Por demandoj, proponoj, sugestoj ktp. bonvolu skribi al nia retpoŝtadreso esperantosudtirolo@gmail.com